Συμπλήρωμα διατροφής = τρόφιμο, όχι φάρμακο
Στην Ελλάδα τα συμπληρώματα διατροφής διέπονται από την οδηγία 2002/46/ΕΚ, όπως ενσωματώθηκε με την ΚΥΑ Υ1/Γ.Π.127962/2003. Είναι τρόφιμα: δεν θεραπεύουν, δεν προλαμβάνουν ασθένειες και δεν επιτρέπεται να το ισχυρίζονται. Πριν διατεθούν στην ελληνική αγορά, ο υπεύθυνος επιχείρησης υποβάλλει στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) γνωστοποίηση με υπόδειγμα της ετικέτας και τη σύσταση. Ο ΕΟΦ χορηγεί αριθμό πρωτοκόλλου γνωστοποίησης – αυτόν βλέπετε συχνά στις ετικέτες.
Γνωστοποίηση δεν είναι έγκριση
Η διαφορά είναι ουσιώδης. Για τα φάρμακα ο ΕΟΦ χορηγεί άδεια κυκλοφορίας ύστερα από αξιολόγηση ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας. Για τα συμπληρώματα διατροφής απλώς παραλαμβάνει τη γνωστοποίηση και ελέγχει αν η ετικέτα και η σύσταση συμμορφώνονται με τη νομοθεσία: επιτρεπόμενες μορφές βιταμινών και ανόργανων στοιχείων, υποχρεωτικές ενδείξεις, απουσία ισχυρισμών εκτός μητρώου ΕΕ. Δεν ελέγχει αν το προϊόν «δουλεύει». Γι’ αυτό η φράση «εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ» για συμπλήρωμα είναι παραπλανητική – ο ΕΟΦ ο ίδιος έχει επανειλημμένα ανακοινώσει ότι δεν εγκρίνει συμπληρώματα και προειδοποιεί για προϊόντα που πωλούνται μέσω διαδικτύου με θεραπευτικούς ισχυρισμούς.
Ποιος κάνει τι
| Φορέας | Αρμοδιότητα | Πότε απευθύνεστε |
|---|---|---|
| ΕΟΦ | γνωστοποίηση συμπληρωμάτων, έλεγχος ετικέτας και σύστασης, ανακοινώσεις για επικίνδυνα προϊόντα | προϊόν με θεραπευτικούς ισχυρισμούς, αμφιβολία αν έχει γνωστοποιηθεί |
| ΕΦΕΤ | ασφάλεια τροφίμων στην αγορά, έλεγχοι σε καταστήματα και αποθήκες, καταγγελίες για τρόφιμα | ύποπτο προϊόν σε ράφι, ληγμένο ή κακώς συντηρημένο |
| Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή, Συνήγορος του Καταναλωτή | αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, εξ αποστάσεως συμβάσεις, υπαναχώρηση | ο πωλητής αρνείται υπαναχώρηση, ψεύτικες κριτικές, «εκπτώσεις» από ανύπαρκτες τιμές |
Τι σημαίνει για ένα προϊόν από το εξωτερικό
Η υποχρέωση γνωστοποίησης αφορά προϊόντα που διατίθενται στην ελληνική αγορά. Ένα συμπλήρωμα με αγγλική συσκευασία που πωλείται τηλεφωνικά μπορεί να μην εμφανίζεται στο μητρώο του ΕΟΦ – είτε γιατί ο διανομέας δεν το γνωστοποίησε, είτε γιατί καταχωρίστηκε με άλλο όνομα. Παράδειγμα: για το Normcontrol, με υπεύθυνη εταιρεία τη Balcantrade EU στη Σόφια, δεν εντοπίσαμε δημόσια γνωστοποίηση στην Ελλάδα, ενώ η ίδια εταιρεία εμφανίζεται σε μητρώα άλλων κρατών μελών με άλλα προϊόντα. Σε τέτοια περίπτωση ο καταναλωτής στηρίζεται στην ενωσιακή επισήμανση: πίνακα με ΤΠΑ, κατάλογο συστατικών, υπεύθυνη εταιρεία με διεύθυνση στην ΕΕ, ημερομηνία λήξης και παρτίδα – και στο αν οι ισχυρισμοί της ετικέτας αντιστοιχούν στο μητρώο της ΕΕ.
Πώς να ελέγξετε μόνοι σας
- Ζητήστε από τον πωλητή τον αριθμό γνωστοποίησης ΕΟΦ. Ένας σοβαρός διανομέας τον γνωρίζει.
- Αναζητήστε το όνομα του προϊόντος και της εταιρείας στις ανακοινώσεις του ΕΟΦ – εκεί δημοσιεύονται και οι προειδοποιήσεις για μη εγκεκριμένα ή επικίνδυνα προϊόντα.
- Συγκρίνετε τη σύσταση της ετικέτας με το προϊόν στο χέρι σας: ίδιο EAN, ίδιος αριθμός καψουλών, ίδιο καθαρό βάρος.
- Ελέγξτε κάθε ισχυρισμό στο δημόσιο μητρώο ισχυρισμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – μόνο βιταμίνες, ανόργανα στοιχεία και λίγες ουσίες έχουν εγκεκριμένους ισχυρισμούς.
- Αν βλέπετε λέξεις όπως «θεραπεύει», «αντικαθιστά φάρμακα», «εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ», καταγγείλετέ το στον ΕΟΦ ή στον ΕΦΕΤ.
Το συμπλήρωμα διατροφής δεν υποκαθιστά την ποικίλη διατροφή. Το άρθρο αυτό δεν υποκαθιστά τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού.
Πηγές
- Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) – συμπληρώματα διατροφής και ανακοινώσεις
- Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) – συμπληρώματα διατροφής
- Οδηγία 2002/46/ΕΚ για τα συμπληρώματα διατροφής (EUR-Lex)
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 για την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές (EUR-Lex)
- Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας (EUR-Lex)
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 432/2012 – κατάλογος εγκεκριμένων ισχυρισμών υγείας (EUR-Lex)
- Μητρώο ισχυρισμών διατροφής και υγείας της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
- Ν. 2251/1994 για την προστασία των καταναλωτών (Γενική Γραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή)
- Συνήγορος του Καταναλωτή