Πρώτη ερώτηση: ανά τι;
Ο πίνακας ενός συμπληρώματος δηλώνει τις ποσότητες πάντα «ανά συνιστώμενη ημερήσια δόση» – έτσι το απαιτεί η οδηγία 2002/46/ΕΚ. Η παγίδα: η ημερήσια δόση μπορεί να είναι μία, δύο ή τρεις κάψουλες. Ένα προϊόν με «500 mg ανά δόση» και δόση τριών καψουλών περιέχει ανά κάψουλα λιγότερο από ένα προϊόν με «200 mg ανά κάψουλα» και δόση μίας κάψουλας. Στο παράδειγμα του Normcontrol η επικεφαλίδα του πίνακα λέει «ανά 1 κάψουλα» και η δόση είναι μία κάψουλα – οπότε ποσότητα ανά κάψουλα και ανά ημέρα ταυτίζονται: L-καρνιτίνη 200 mg, χρώμιο 40 µg, βιταμίνη Β12 2,5 µg.
Η στήλη «% ΤΠΑ»
Η τιμή προσλήψεως αναφοράς (ΤΠΑ, στα αγγλικά NRV) ορίζεται στο παράρτημα XIII του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 και υπάρχει μόνο για βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία. Ένα «100 %» σημαίνει: η ημερήσια δόση καλύπτει ακριβώς την τιμή αναφοράς – ούτε λίγο ούτε πολύ. Για την L-καρνιτίνη, το νεράντζι ή τη Gymnema δεν υπάρχει ΤΠΑ, γι’ αυτό η στήλη δείχνει παύλα. Αυτό δεν είναι ελάττωμα του προϊόντος αλλά απλό γεγονός: για τις ουσίες αυτές δεν υπάρχει καθορισμένη ημερήσια ανάγκη. Σημαντικό για τους ισχυρισμούς: ένας εγκεκριμένος ισχυρισμός επιτρέπεται μόνο αν το προϊόν περιέχει «σημαντική ποσότητα» – για βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία κατά κανόνα τουλάχιστον 15 % της ΤΠΑ ανά ημερήσια δόση.
Εκχυλίσματα: 4:1, 6 %, «εκ των οποίων»
| Ένδειξη στην ετικέτα | Σημασία | Παράδειγμα Normcontrol |
|---|---|---|
| Εκχύλισμα 4:1 (DER) | για 1 μέρος εκχυλίσματος χρησιμοποιήθηκαν 4 μέρη ξηρού φυτού· λέει πόσο «πυκνό» είναι, όχι πόση δραστική ουσία περιέχει | 50 mg Gymnema 4:1 ≈ 200 mg φύλλου |
| Τυποποίηση σε % | το εκχύλισμα ρυθμίστηκε σε συγκεκριμένη περιεκτικότητα μιας ένωσης-δείκτη | 50 mg νεράντζι με 6 % συνεφρίνη |
| «εκ των οποίων …» | η ποσότητα της ένωσης-δείκτη που περιέχεται στο εκχύλισμα – ο αριθμός που μετρά για τη σύγκριση και την ασφάλεια | εκ των οποίων συνεφρίνη 3 mg |
| Χωρίς ένδειξη | ποσότητα εκχυλίσματος χωρίς πληροφορία για τη δραστική ουσία | Gymnema: γυμνημικά οξέα δεν δηλώνονται |
Πρακτικός κανόνας: όταν δύο προϊόντα αναφέρουν «50 mg εκχύλισμα νεραντζιού», δεν είναι συγκρίσιμα αν το ένα έχει 6 % και το άλλο 30 % συνεφρίνη – 3 mg έναντι 15 mg. Συγκρίνετε πάντα τη γραμμή «εκ των οποίων».
Μορφές: τι σημαίνει η παρένθεση
Στον κατάλογο συστατικών οι βιταμίνες και τα ανόργανα στοιχεία αναγράφονται με τη χημική τους μορφή: «υδροχλωρική θειαμίνη», «D-παντοθενικό ασβέστιο», «πικολινικό χρώμιο (III)», «κυανοκοβαλαμίνη». Οι μορφές αυτές πρέπει να προέρχονται από τον κατάλογο του παραρτήματος II της οδηγίας 2002/46/ΕΚ. Ο πίνακας, αντίθετα, αναφέρει το θρεπτικό συστατικό ως τέτοιο («χρώμιο 40 µg») – η ποσότητα αφορά το στοιχείο, όχι το άλας. Ένα «40 µg πικολινικού χρωμίου» θα ήταν πολύ λιγότερο χρώμιο· η σωστή διατύπωση είναι «χρώμιο 40 µg (ως πικολινικό χρώμιο)».
Έλεγχος σε πέντε βήματα
- Βρείτε την επικεφαλίδα του πίνακα: ανά κάψουλα ή ανά δόση – και πόσες κάψουλες είναι η δόση.
- Μετατρέψτε ό,τι συγκρίνετε σε «ανά ημέρα».
- Για βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία δείτε το % ΤΠΑ· τιμές γύρω στο 100 % είναι συνηθισμένες, τιμές 1000 % και άνω χρειάζονται αιτιολόγηση.
- Για εκχυλίσματα ψάξτε τη γραμμή «εκ των οποίων» – χωρίς αυτήν το εκχύλισμα είναι μαύρο κουτί.
- Ελέγξτε αν κάθε ισχυρισμός της συσκευασίας αφορά συστατικό με ΤΠΑ και καταχώριση στο μητρώο της ΕΕ· φράσεις για εκχυλίσματα ή L-καρνιτίνη είναι, στην τρέχουσα κατάσταση, δηλώσεις του παραγωγού.
Το συμπλήρωμα διατροφής δεν αντικαθιστά την ποικίλη διατροφή. Το άρθρο δεν αντικαθιστά τη συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού.
Κατάλογος πηγών
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 – παράρτημα XIII (τιμές προσλήψεως αναφοράς) και άρθρο 30 (διατροφική δήλωση) (EUR-Lex)
- Οδηγία 2002/46/ΕΚ για τα συμπληρώματα διατροφής – άρθρο 8 (δήλωση ανά ημερήσια δόση) και παράρτημα II (μορφές) (EUR-Lex)
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 432/2012 – κατάλογος εγκεκριμένων ισχυρισμών υγείας (EUR-Lex)
- Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 σχετικά με τους ισχυρισμούς διατροφής και υγείας (EUR-Lex)
- EFSA – Compendium of botanicals (εκχυλίσματα, ουσίες-δείκτες)
- BfR – Stellungnahme 004/2013: συνεφρίνη και καφεΐνη σε αθλητικά προϊόντα και προϊόντα αδυνατίσματος (PDF, EN)
- Υπουργείο Υγείας Κύπρου – Ιατρικές Υπηρεσίες και Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας
- Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή – Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας